Plany UE wobec zmian klimatu, rynku i zachowań konsumenckich
Sektor wina w UE
Unijny sektor wina jest zasadniczym elementem europejskiej tkanki kulturowej i gospodarczej. Sektor ten odgrywa kluczową rolę w gospodarkach wiejskich i jest ściśle powiązany z europejskimi tradycjami, gastronomią i turystyką, odpowiadając za 60 proc. światowej produkcji wina i 60 proc. wartości światowego eksportu wina.
Sektor ten stoi w obliczu szeregu wyzwań, takich jak zmieniające się tendencje konsumenckie, zmiana klimatu i niepewności na rynku. W odpowiedzi na nadchodzące wyzwania, Komisja Europejska proponuje szereg działań, aby zapewnić, że w nadchodzących dziesięcioleciach europejski sektor wina pozostanie konkurencyjny, odporny i będzie stanowić kluczową siłę gospodarczą.
Konkurencyjność i odporność unijnego sektora wina
19 czerwca 2025 roku, przedstawiciele państw członkowskich na Specjalnym Komitecie ds. Rolnictwa zatwierdzili mandat negocjacyjny Rady w sprawie pakietu środków mających zwiększyć konkurencyjność i odporność unijnego sektora wina. Środki te pozwolą wesprzeć ten sektor poprzez ograniczenie nadwyżki podaży, zwiększenie odporności na zmianę klimatu, uproszczenie etykietowania, zwiększenie elastyczności nasadzeń oraz pobudzenie gospodarek wiejskich dzięki enoturystyce.
Zaproponowane środki mają pomóc sektorowi winiarskiemu w zarządzaniu potencjałem produkcyjnym, dostosowaniu się do zmieniających się preferencji konsumentów i odblokowaniu nowych możliwości rynkowych. Środki te mają również przyczynić się do utrzymania aktywności wielu obszarów wiejskich, która zależy od miejsc pracy w sektorze winiarskim, oraz podtrzymać społeczne znaczenie unijnego sektora wina.
Zmiany w polityce dotyczącej wina
Najważniejsze zmiany w polityce dotyczącej wina:
- środki zapobiegania nadwyżkom: państwa członkowskie będą mogły wspierać działania takie jak, np. karczowanie (usuwanie niepożądanych lub nadmiarowych winorośli) i zielone zbiory (usuwanie niedojrzałych winogron przed winobraniem), by zapobiec nadwyżkom podaży i wspomóc stabilizację rynku; pomoże to chronić producentów przed obciążeniem finansowym;
- elastyczność nasadzeń: producenci będą mogli skorzystać z dodatkowej elastyczności w ramach systemu zezwoleń na ponowne sadzenie, którego obowiązywanie ma zostać wydłużone do 8 lat;
- bardziej zdecydowane wsparcie działań w związku ze zmianą klimatu:
w odniesieniu do inwestycji mających łagodzić wpływ zmiany klimatu i ułatwiać dostosowanie do niej państwa członkowskie będą mogły skorzystać z unijnego wsparcia finansowego w wysokości do 80% kwalifikowalnych kosztów; - harmonizację etykietowania: podmioty gospodarcze skorzystają na bardziej zharmonizowanym podejściu do etykietowania wina – zmniejszy ono koszty i uprości handel transgraniczny w UE, a jednocześnie zapewni konsumentom łatwy dostęp do informacji; harmonizacja zakłada również stosowanie piktogramów i etykietowania cyfrowego;
- promocję turystyki winiarskiej: grupy producentów win chronionych na podstawie oznaczeń geograficznych otrzymają pomoc w rozwoju turystyki winiarskiej, co ma pobudzić rozwój gospodarczy obszarów wiejskich.
Zmiany uzgodnione na forum Rady
Rada UE zgadza się z nadrzędnymi celami projektu Komisji, który uwzględnia zalecenia grupy wysokiego szczebla ds. wina. Rada proponuje jednak szereg zmian mających na celu ulepszenie tekstu.
- Niska zawartość alkoholu lub jego brak
Komisja zaproponowała zestaw zharmonizowanych przepisów dotyczących wprowadzania do obrotu innowacyjnych produktów, takich jak wina o obniżonej zawartości alkoholu lub bezalkoholowe.
Rada zgadza się z propozycją Komisji dotyczącą zastosowania terminu „bezalkoholowy”, jeżeli zawartość alkoholu w produkcie nie przekracza 0,5%. Oznaczeniu tej kategorii ma również towarzyszyć określenie „0,0%”, jeżeli zawartość alkoholu nie przekracza 0,05%.
W przypadku produktów o obniżonej zawartości alkoholu (wyższej niż 0,5%, ale o co najmniej 30% niższej niż minimalna zawartość alkoholu dla danej kategorii przed dealkoholizacją) Komisja zaproponowała użycie terminu „niskoalkoholowe”. Rada uważa jednak, że w niektórych językach UE termin ten nie byłby właściwy i że konsumenci mogliby być wprowadzani w błąd. Zamiast tego Rada proponuje dla tej kategorii termin „o niskiej zawartości alkoholu”.
- Wzmocnione działania promocyjne
Rada zgadza się z propozycją Komisji, by z myślą o lepszej promocji europejskich win za granicą i uwolnieniu możliwości rynkowych przedłużyć – z 3 do 5 lat – czas trwania kampanii promocyjnych prowadzonych w państwach spoza UE i finansowanych przez UE.
Rada proponuje dalsze udoskonalenie tekstu polegające na tym, że wsparcie UE na rzecz działań promocyjnych i informacyjnych mogłoby pokrywać maksymalnie 60% kosztów. Państwa członkowskie mogłyby przyznawać płatności krajowe na pokrycie do 30%, a płatności krajowe i unijne łącznie nie przekraczałyby 80% odnośnych wydatków.
- Eksport
Państwa członkowskie uważają również, że wino przeznaczone na eksport powinno być zwolnione z obowiązku umieszczania na etykiecie wykazu składników i informacji o wartości odżywczej wymaganych na rynku wewnętrznym UE.
Rada proponuje zastosowanie tego zwolnienia w celu zmniejszenia obciążeń administracyjnych dla producentów, którzy są eksporterami i którzy muszą również przestrzegać przepisów obowiązujących w państwach trzecich.
- Wsparcie na rzecz zwalczania chorób roślin
Fitoplazmatyczna żółtaczka winorośli wywoływana przez Flavescence dorée to choroba roślin, która stanowi poważne zagrożenie dla produkcji wina. W jej opanowaniu pomóc może jedynie profilaktyka i trzymanie jej w ryzach, ponieważ kiedy winorośl ulegnie już zakażeniu, nie ma możliwości leczenia. Aby zapobiec rozprzestrzenianiu się tej choroby, Rada wprowadza działania wspierające jej zwalczanie, w tym monitorowanie, diagnostykę, szkolenia, informowanie i badania.
- Aromatyzowane wyroby winiarskie
Rada wyjaśnia również, że aby zaspokoić nowego rodzaju popyt ze strony konsumentów i zgodnie z potrzebą innowacji produktowej, stosowanie wina różowego jest dozwolone w przypadku dodatkowych (w porównaniu z projektem Komisji) regionalnych aromatyzowanych wyrobów winiarskich.
Co dalej?
Osiągnięte porozumienie oznacza, że prezydencja Rady jest gotowa rozpocząć negocjacje z Parlamentem Europejskim, gdy tylko ustali on swoje stanowisko.
